Art. 94 Konstytucji RP z 1997 r.

Organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej mają prawo ustanawiać przepisy obowiązujące na obszarze ich działania. Są to tak zwane akty prawa miejscowego. Pozwalają one lokalnym wspólnotom decydować o sprawach, które dotyczą ich bezpośrednio, jak np. zasady parkowania, utrzymanie czystości w gminie czy plany zagospodarowania przestrzennego. Jest to praktyczny wyraz zasady decentralizacji władzy publicznej, o której wspomina art. 15.

Kluczowe jest jednak to, że lokalni urzędnicy czy radni nie mają pełnej swobody w tworzeniu tych zasad. Każdy taki przepis musi być wydany na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Oznacza to, że gmina nie może np. nałożyć nowej kary finansowej, jeśli nie pozwala na to konkretna ustawa uchwalona przez Parlament. Taki mechanizm gwarantuje, że mimo lokalnych różnic, fundamenty prawa w całej Polsce pozostają spójne i bezpieczne dla obywatela.

Wszystkie akty prawa miejscowego, podobnie jak ustawy, muszą być oficjalnie ogłoszone, abyśmy wiedzieli, jakie reguły panują w danym regionie. Konstytucja dba o to, by lokalna władza była blisko ludzi, ale jednocześnie zawsze działała w ramach ogólnopaństwowego porządku. Dzięki temu mieszkańcy mają realny wpływ na swoje najbliższe otoczenie, zachowując jednocześnie ochronę, jaką daje im najwyższe prawo w kraju.