Art. 78 Konstytucji RP z 1997 r.

Zapis, który jest fundamentem sprawiedliwości w urzędach i sądach, dając nam prawo do „drugiej szansy” w każdej sprawie.

Każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Jest to jedna z najważniejszych zasad państwa prawa, która zakłada, że nikt nie jest nieomylny – ani sędzia, ani urzędnik. Dzięki temu, jeśli nie zgadzamy się z rozstrzygnięciem w naszej sprawie, mamy gwarancję, że wyższy organ lub sąd wyższej instancji będzie musiał ponownie i obiektywnie przyjrzeć się faktom oraz dowodom.

Wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżania określa ustawa. Rzetelnym wnioskiem płynącym z tego zapisu jest istnienie tzw. dwuinstancyjności, która drastycznie zmniejsza ryzyko pomyłek prawnych. Prawo to jest naturalnym rozwinięciem zasady sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy zawartej w art. 45.

Konstytucja dba o to, by obywatel w starciu z machiną urzędniczą miał realną drogę odwoławczą, co buduje zaufanie do instytucji publicznych i zapewnia poczucie bezpieczeństwa prawnego.

W praktyce oznacza to, że system prawny jest skonstruowany tak, aby eliminować błędy ludzkie. Możliwość wniesienia apelacji czy zażalenia sprawia, że ostateczne wyroki i decyzje mają większą wagę i wiarygodność, ponieważ przeszły przez sito kontroli instancyjnej. Jest to mechanizm, który dyscyplinuje organy władzy do wydawania rzetelnych i dobrze uzasadnionych rozstrzygnięć już za pierwszym razem.