Art. 79 Konstytucji RP z 1997 r.

Artykuł, który daje każdemu z nas prawo do bezpośredniego kwestionowania przepisów, które uważamy za niezgodne z ustawą zasadniczą.

Każdy, kogo konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego. Przedmiotem tej skargi jest zbadanie, czy ustawa lub inny akt prawny, na podstawie którego sąd lub urząd wydał ostateczne rozstrzygnięcie w danej sprawie, jest zgodny z najwyższym prawem w państwie. Jest to potężne narzędzie, dzięki któremu zwykły obywatel może doprowadzić do usunięcia wadliwego przepisu z całego systemu prawnego.

Rzetelnym i ważnym wnioskiem jest fakt, że skargi nie można wnieść od tak – musi ona dotyczyć konkretnego naruszenia naszych praw i być poprzedzona wyczerpaniem wszystkich innych dróg sądowych. Przepis ten wiąże się z art. 188, który wylicza kompetencje Trybunału. Skarga konstytucyjna jest wyrazem najwyższego poziomu ochrony jednostki, pozwalając na podważenie samej podstawy prawnej decyzji, a nie tylko sposobu jej wydania przez urzędnika.

Zasada ta nie ma jednak zastosowania do spraw o uzyskanie azylu czy statusu uchodźcy. Konstytucja tworzy tutaj mechanizm samooczyszczania się prawa: jeśli konkretny przepis w praktyce okazuje się krzywdzący i niezgodny z fundamentami państwa, obywatel ma realną moc, by zainicjować jego zmianę. Dzięki temu system prawny staje się bardziej sprawiedliwy i odporny na błędy ustawodawcy.