Art. 77 Konstytucji RP z 1997 r.

Przepis stanowi niezwykle ważne zabezpieczenie dla obywatela w relacji z aparatem władzy. Gwarantuje on, że państwo bierze odpowiedzialność za błędy swoich urzędników.

To jeden z najsilniejszych mechanizmów chroniących jednostkę przed samowolą urzędniczą. Jeśli decyzja administracyjna lub działanie funkcjonariusza naruszyło prawo i spowodowało realną stratę, obywatel nie musi być bezbronny – może domagać się odszkodowania od skarbu państwa lub jednostki samorządu.

Rzetelnym wnioskiem z tego przepisu jest fakt, że odpowiedzialność państwa ma charakter obiektywny. Oznacza to, że nie musimy udowadniać złej woli konkretnego urzędnika; wystarczy wykazać, że działanie organu było sprzeczne z prawem i przyniosło szkodę. Zasada ta ściśle łączy się z godnością człowieka opisaną w art. 30, ponieważ zakłada, że w demokratycznym państwie nikt nie może bezkarnie naruszać praw obywatela, nawet pod pozorem sprawowania władzy.

Ustawa zasadnicza gwarantuje również każdemu drogę sądową dochodzenia naruszonych wolności lub praw. Konstytucja zakazuje ustawodawcy zamykania drogi do sądu, co oznacza, że żadna dziedzina życia publicznego nie może być wyjęta spod kontroli niezawisłych sędziów. Zapewnia to obywatelowi realne narzędzie walki o swoje racje w sporze z silniejszym partnerem, jakim jest administracja państwowa.