Art. 168 Konstytucji RP z 1997 r.

Jednostki samorządu terytorialnego mają prawo ustalania wysokości podatków i opłat lokalnych w zakresie określonym w ustawie. Jest to jeden z filarów ich samodzielności finansowej, ponieważ pozwala mieszkańcom, poprzez ich wybranych przedstawicieli w radach gmin czy miast, decydować o poziomie obciążeń fiskalnych na ich terenie.

Dzięki temu samorząd może prowadzić własną politykę rozwojową, na przykład obniżając niektóre opłaty, aby przyciągnąć inwestorów, lub dostosowując wysokość podatku od nieruchomości do lokalnych potrzeb.

Warto jednak zaznaczyć, że uprawnienie to nie jest nieograniczone. Każda decyzja o wysokości podatku musi mieścić się w ramach wyznaczonych przez przepisy, które zawiera Konstytucja RP oraz konkretne ustawy podatkowe.

Państwo wyznacza górne granice stawek, których samorządy nie mogą przekroczyć, co chroni obywateli przed nadmiernym fiskalizmem. Taki kompromis zapewnia równowagę między potrzebami finansowymi lokalnej wspólnoty a ogólnokrajowym systemem podatkowym, dbając o spójność gospodarczą całego kraju.

Uprawnienie to ma ogromne znaczenie dla poczucia odpowiedzialności za małą ojczyznę. Kiedy lokalne władze ustalają wysokość opłat za wywóz śmieci, podatek od posiadania psa czy podatki od gruntów, mieszkańcy mają realny wgląd w to, jak te pieniądze wracają do nich w formie nowych chodników, oświetlenia czy placów zabaw.

To bezpośrednie powiązanie lokalnych danin z lokalnymi wydatkami buduje fundament społeczeństwa obywatelskiego i pozwala na bardziej efektywne zarządzanie wspólnymi zasobami.