Art. 166 Konstytucji RP z 1997 r.

Zadania publiczne służące zaspokajaniu potrzeb wspólnoty samorządowej są wykonywane przez jednostki samorządu jako ich zadania własne. Oznacza to, że gmina, powiat czy województwo realizują je we własnym imieniu i na własną odpowiedzialność, mając przy tym istotną swobodę w decydowaniu o sposobie ich wykonania. Do takich zadań należą zazwyczaj kwestie najbliższe mieszkańcom, takie jak utrzymanie lokalnych dróg, prowadzenie szkół podstawowych czy dbanie o czystość i porządek na terenie danej miejscowości.

Oprócz zadań własnych, ustawy mogą nakładać na samorząd obowiązek wykonywania innych zadań publicznych, jeżeli wynika to z uzasadnionych potrzeb państwa. Są to tak zwane zadania zlecone z zakresu administracji rządowej.

W takich przypadkach samorząd działa jako swego rodzaju przedstawiciel władzy centralnej w terenie, realizując zadania o znaczeniu ogólnokrajowym, takie jak wydawanie dowodów osobistych, prowadzenie ewidencji ludności czy wypłata świadczeń socjalnych finansowanych z budżetu państwa.

Konstytucja RP wprowadza również ważną zasadę dotyczącą finansowania tych działań. W przypadku zadań zleconych państwo ma obowiązek zapewnić jednostkom samorządu terytorialnego odpowiednie środki finansowe na ich realizację. Ma to chronić budżety lokalne przed nadmiernym obciążeniem kosztami, które wynikają z polityki rządu.

Sprawne rozgraniczenie tych dwóch sfer pozwala na zachowanie równowagi między samodzielnością lokalną a jednolitym funkcjonowaniem administracji w całym kraju.