Rozdział XI. Stany nadzwyczajne
Art. 233.
1. Ustawa określająca zakres ograniczeń wolności i praw człowieka i obywatela w czasie stanu wojennego i wyjątkowego nie może ograniczać wolności i praw określonych w art. 30 (godność człowieka), art. 34 i art. 36 (obywatelstwo), art. 38 (ochrona życia), art. 39, art. 40 i art. 41 ust. 4 (humanitarne traktowanie), art. 42 (ponoszenie odpowiedzialności karnej), art. 45 (dostęp do sądu), art. 47 (dobra osobiste), art. 53 (sumienie i religia), art. 63 (petycje) oraz art. 48 i art. 72 (rodzina i dziecko).
2. Niedopuszczalne jest ograniczenie wolności i praw człowieka i obywatela wyłącznie z powodu rasy, płci, języka, wyznania lub jego braku, pochodzenia społecznego, urodzenia oraz majątku.
3. Ustawa określająca zakres ograniczeń wolności i praw człowieka i obywatela w stanie klęski żywiołowej może ograniczać wolności i prawa określone w art. 22 (wolność działalności gospodarczej), art. 41 ust. 1, 3 i 5 (wolność osobista), art. 50 (nienaruszalność mieszkania), art. 52 ust. 1 (wolność poruszania się i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej), art. 59 ust. 3 (prawo do strajku), art. 64 (prawo własności), art. 65 ust. 1 (wolność pracy), art. 66 ust. 1 (prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy) oraz art. 66 ust. 2 (prawo do wypoczynku).
Komentarz
Artykuł ten jest jednym z najważniejszych przepisów dotyczących stanów nadzwyczajnych, ponieważ określa granice ingerencji państwa w wolności i prawa obywatelskie.
Ustawa określająca zakres ograniczeń wolności i praw człowieka i obywatela w czasie stanów nadzwyczajnych nie może ograniczać wielu fundamentalnych praw. Nawet w obliczu wojny czy katastrofy państwo nie może naruszać godności człowieka, prawa do ochrony życia, humanitarnego traktowania, czy wolności sumienia i religii. Konstytucja wyraźnie zakazuje również stosowania tortur, kar cielesnych oraz odpowiedzialności karnej za czyn, który nie był zabroniony w momencie jego popełnienia. Są to nienaruszalne fundamenty, które muszą być respektowane przez władzę bez względu na okoliczności.
W przypadku stanu wojennego i stanu wyjątkowego możliwe jest natomiast ograniczenie innych wolności, takich jak wolność zrzeszania się, wolność słowa, prawo do strajku czy nienaruszalność mieszkania. Jednak w czasie stanu klęski żywiołowej lista tych ograniczeń jest znacznie krótsza i dotyczy głównie kwestii majątkowych oraz swobody poruszania się (np. nakaz ewakuacji lub zakaz przebywania w określonych miejscach). Każde takie ograniczenie musi być określone w ustawie i odpowiadać ciężarowi sytuacji, co wynika z ogólnych zasad, które zawiera ustawa zasadnicza.
Warto podkreślić, że nikt nie może być pozbawiony prawa do sądu w celu dochodzenia swoich praw. Oznacza to, że obywatel, który uważa, iż działania władz w czasie stanu nadzwyczajnego były bezprawne lub nadmierne, ma prawo szukać sprawiedliwości przed niezawisłym sędzią. Cały ten system ma na celu zapewnienie, że ochrona państwa nie stanie się pretekstem do całkowitego odebrania wolności jednostce. System ten gwarantuje, że Polska pozostaje państwem demokratycznym nawet w najtrudniejszych momentach swojej historii.
Możesz nam pomóc w rozwoju i utrzymaniu serwisu, robiąc codzienne zakupy lub kupując Konstytucję RP przez poniższe linki. Nic nie tracisz, a my zyskujemy niewielką prowizję. Dziękujemy!
Komentarze, opinie
Kulturalne komentarze i opinie – anonimowo, bez konieczności rejestracji i logowania. Wulgarne i obraźliwe treści nie będą publikowane. Błędy na tej stronie lub w serwisie oraz propozycje zmian/ulepszeń można również zgłaszać w komentarzu – dziękujemy.