Art. 208 Konstytucji RP z 1997 r.

Rzecznik Praw Obywatelskich stoi na straży wolności oraz praw człowieka i obywatela, które określa Konstytucja oraz inne akty prawne. Jest to organ niezależny od rządu i innych instytucji państwowych, a jego głównym zadaniem jest interweniowanie wszędzie tam, gdzie działania lub zaniechania organów władzy publicznej naruszają prawa jednostki.

Rzecznik pełni rolę łącznika między obywatelem a aparatem państwowym, dbając o to, by nikt nie czuł się bezbronny wobec decyzji urzędników.

Zakres działania Rzecznika jest bardzo szeroki – może on badać sprawy dotyczące ochrony zdrowia, edukacji, pomocy społecznej, a także kwestie związane z wymiarem sprawiedliwości czy działaniem służb mundurowych.

Każdy, kto uważa, że jego prawa zostały naruszone przez instytucję państwową, ma prawo zwrócić się do Rzecznika o pomoc. Urząd ten jest dostępny dla wszystkich, a postępowanie przed nim jest wolne od opłat, co czyni go realnym narzędziem ochrony prawnej dla przeciętnego mieszkańca.

Rzecznik Praw Obywatelskich jest powoływany przez Sejm za zgodą Senatu, co podkreśla jego silną legitymację i wymusza poszukiwanie kandydata cieszącego się zaufaniem różnych sił politycznych. Zasady powoływania oraz funkcjonowania tego urzędu są fundamentem demokratycznego państwa prawnego.

Dzięki istnieniu Rzecznika, Konstytucja Polski nie jest jedynie zbiorem teoretycznych zapisów, ale dokumentem, o którego przestrzeganie dba wyspecjalizowana i niezależna instytucja, reagująca na codzienne problemy obywateli.