Art. 178 Konstytucji RP z 1997 r.

Sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Oznacza to, że nikt – ani przełożony w sądzie, ani minister, ani polityk – nie ma prawa dyktować sędziemu, jak ma rozstrzygnąć daną sprawę.

Sędzia ma być „ślepy” na naciski i wpływy, a kierować się wyłącznie literą prawa i własnym sumieniem. Taka niezależność jest niezbędna, aby wyroki były sprawiedliwe i oparte na obiektywnej prawdzie, a nie na aktualnych potrzebach politycznych czy sympatiach władzy.

Konstytucja RP zapewnia sędziom warunki pracy i wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków. Nie jest to przywilej dla samej wygody sędziów, lecz mechanizm chroniący ich przed pokusami korupcyjnymi lub szantażem ekonomicznym. Sędzia, który jest godziwie wynagradzany i ma stabilną sytuację zawodową, jest znacznie mniej podatny na zewnętrzne naciski, co w bezpośredni sposób przekłada się na bezpieczeństwo prawne każdego obywatela stającego przed sądem.

Bardzo ważnym ograniczeniem zapisanym w tym artykule jest zakaz przynależności sędziego do partii politycznej, związku zawodowego oraz prowadzenia działalności publicznej, której nie dałoby się pogodzić z zasadami niezależności sądów.

Sędzia musi pozostać arbitrem stojącym ponad sporami politycznymi. Każdy z nas, wchodząc na salę rozpraw, musi mieć pewność, że osoba w todze nie realizuje programu żadnej partii, lecz służy wyłącznie sprawiedliwości w imieniu Rzeczypospolitej, zachowując pełną bezstronność.