Art. 139 Konstytucji RP z 1997 r.

Prezydent posiada wyłączne uprawnienie do stosowania prawa łaski, które pozwala na darowanie lub złagodzenie prawomocnie orzeczonej kary. Jest to prerogatywa osobista, co oznacza, że decyzja podejmowana jest samodzielnie, bez konieczności uzyskania zgody rządu czy sądu. Jedynym konstytucyjnym ograniczeniem jest zakaz stosowania tego prawa wobec osób skazanych przez Trybunał Stanu, co ma chronić państwo przed sytuacją, w której politycy ułaskawialiby się wzajemnie za delikty konstytucyjne.

W praktyce i orzecznictwie ostatnich lat prawo to stało się przedmiotem gorących sporów prawnych, szczególnie w kwestii tzw. abolicji indywidualnej, czyli ułaskawienia przed zapadnięciem prawomocnego wyroku. Choć tradycyjnie uznawano, że ułaskawić można tylko osobę prawomocnie skazaną, współczesna interpretacja stosowana przez ośrodek prezydencki bywa szersza. To sprawia, że art. 139 jest nie tylko aktem miłosierdzia, ale też potężnym instrumentem wpływu na wymiar sprawiedliwości, mogącym wstrzymać skutki działań sądów w konkretnych sprawach.

Głównym wnioskiem z tego przepisu jest istnienie w systemie bezpiecznika o charakterze humanitarnym i politycznym, który stoi ponad literą prawa. Prawo łaski pozwala naprawić rażące niesprawiedliwości lub uwzględnić okoliczności, których sztywne przepisy karne nie mogły przewidzieć. Jednocześnie, ze względu na brak kontroli nad tą decyzją, nakłada ono na Prezydenta ogromną odpowiedzialność moralną przed społeczeństwem, gdyż każde nadużycie tego prawa uderza bezpośrednio w autorytet państwa i poczucie sprawiedliwości obywateli.