Art. 204 Konstytucji RP z 1997 r.

Najwyższa Izba Kontroli ma obowiązek corocznego przedkładania Sejmowi analizy wykonania budżetu państwa oraz założeń polityki pieniężnej. Dokument ten jest kluczowy dla posłów, ponieważ dostarcza im obiektywnej wiedzy na temat tego, jak rząd zarządzał publicznymi pieniędzmi w minionym roku. Wraz z tą analizą NIK przedstawia opinię w przedmiocie absolutorium dla Rady Ministrów, co stanowi formalną ocenę poprawności finansowych działań rządu i jest podstawą do politycznego rozliczenia jego pracy przez parlament.

Poza cyklicznymi analizami budżetowymi, Izba przedstawia Sejmowi informacje o wynikach kontroli, wnioski oraz wystąpienia, które wynikają z jej bieżącej działalności. Oznacza to, że każda większa nieprawidłowość wykryta przez inspektorów w ministerstwach czy agencjach państwowych trafia do wiadomości parlamentarzystów. Dzięki temu Sejm może podejmować odpowiednie kroki ustawodawcze lub interwencyjne, aby naprawić błędy w funkcjonowaniu administracji publicznej wskazane przez kontrolerów.

Najwyższa Izba Kontroli ma również obowiązek przedkładania corocznego sprawozdania ze swojej własnej działalności. Dokument ten podsumowuje, ile kontroli przeprowadzono, jakie obszary państwa zostały zbadane oraz jakie oszczędności dla budżetu udało się wygenerować dzięki zaleceniom Izby.

Takie uregulowanie relacji między tymi organami zapewnia przejrzystość finansów publicznych i sprawia, że każda wydana złotówka podlega kontroli ze strony instytucji niezależnej od rządu, co jest fundamentalnym standardem demokratycznym.