Art. 104 Konstytucji RP z 1997 r.

Posłowie są przedstawicielami całego Narodu, co oznacza, że nie wiążą ich instrukcje wyborców. Jest to tak zwana zasada mandatu wolnego. Choć poseł jest wybierany w konkretnym okręgu, często z ramienia danej partii, po złożeniu ślubowania jego obowiązkiem jest kierowanie się dobrem całego państwa, a nie tylko interesem grupy osób, która na niego głosowała. Wyborcy nie mogą go odwołać w trakcie kadencji, jeśli nie zgadzają się z jego decyzjami – ocena jego działań następuje dopiero przy kolejnych wyborach.

Zanim poseł przystąpi do sprawowania swoich obowiązków, składa uroczyste ślubowanie, w którym zobowiązuje się rzetelnie i sumiennie wykonywać obowiązki wobec Narodu oraz strzec suwerenności państwa. Odmowa złożenia ślubowania skutkuje wygaśnięciem mandatu. Taka konstrukcja prawna ma chronić niezależność parlamentarzysty, pozwalając mu na głosowanie zgodnie z własnym sumieniem i wiedzą, nawet jeśli jest to sprzeczne z oczekiwaniami jego partii czy lokalnej społeczności. Jest to kluczowe dla zachowania powagi Sejmu jako organu opisanego w art. 95.

Wnioskiem z istnienia mandatu wolnego jest fakt, że posłowie ponoszą odpowiedzialność polityczną przed całym społeczeństwem, a nie prawną wobec swoich wyborców za sposób głosowania. Chroni to stabilność państwa przed gwałtownymi zmianami nastrojów społecznych i próbami nacisku na przedstawicieli władzy. Konstytucja poprzez ten artykuł buduje fundament nowoczesnego parlamentaryzmu, w którym dobro wspólne wszystkich obywateli jest postawione ponad partykularne korzyści grupowe.